Dziś dzień babci, jutro dzień dziadka. Koniecznie im o tym powiedz!

W Polsce – oprócz wzrostu zagrożenia cyberatakami – odnotowuje się niepokojący trend większej liczby fałszywych połączeń telefonicznych, które potrafią doprowadzić do poważnych strat finansowych oraz naruszenia prywatności. Mechanizmy wykorzystywane przez oszustów są coraz bardziej wyrafinowane, a ich działania wyjątkowo agresywne. Cyberprzestępcy i telefoniczni oszuści coraz częściej sięgają też po sztuczną inteligencję, aby jeszcze bardziej zmylić swoje „ofiary”. Oszukiwali i oszukiwać dalej będą, szczególnie ci, którzy uczynili sobie z przestępczej działalności źródło zarobku. Dlatego przyjrzymy się metodom, jakie stosują przestępcy, aby uśpić czujność obywateli. Przede wszystkim ku przestrodze, bo tych zagrożeń nie wolno bagatelizować.

„Na wnuczka, policjanta, prokuratora”

To zna każdy Polak i wydawać by się mogło, że przezorność powinna być już w nas zakodowana. Tylko wydawać, bo prawda wygląda inaczej, pomimo wzmożonej czujności naszego społeczeństwa i liczny policyjnych apeli oraz akcji prewencyjnych, oszuści w dalszym ciągu znajdują kolejne ofiary, szczególnie wśród seniorów.

Bez skrupułów podszywają się pod członków rodziny lub przedstawicieli instytucji publicznych, wykorzystując element paniki: rzekomy wypadek, zagrożone oszczędności, pilną potrzebę przekazania pieniędzy.

Coraz częściej stosują technologię spoofingu (podszywanie się pod instytucje, urzędy, firmy), dzięki której na ekranie telefonu wyświetla się numer identyczny z numerem Policji, prokuratury czy banku. Taka manipulacja skutecznie obniża czujność rozmówców i powoduje, że senior, czy inna potencjalna ofiara, szybciej uwierzy w przekazaną mu w rozmowie „historię”.

Połączenia z „egzotycznych” numerów, czyli mechanizm tzw. wangiri

Metoda wywodzi się z Japonii. Telefon ofiary dzwoni tylko raz, pozostawiając nieodebrane połączenie z zagranicznego numeru. Oddzwonienie prowadzi do płatnej infolinii, której koszt połączenia jest automatycznie naliczony i może być bardzo wysoki.

Grupy przestępcze stosują boty, które masowo nawiązują takie połączenia (technika jednego dzwonka) najczęściej nocą, licząc na poranny odruch oddzwonienia. Aby koszt połączenia był jak najwyższy, oszuści celowo wydłużają nawiązane połączenie poprzez automatyczne inicjowanie oczekiwania na zgłoszenie się rozmówcy.

Podejrzane numery kierunkowe – „pułapka ukryta w szczegółach”

Coraz częściej Polacy odbierają połączenia z numerów, które na pierwszy rzut oka wyglądają na lokalne. Prefiksy zaczynające się od +22, +23, +24, +25, +37 czy +38 bywają mylone z numerami krajowymi, choć w rzeczywistości pochodzą z państw afrykańskich, karaibskich lub bałkańskich.

Celem jest nakłonienie odbiorcy do oddzwonienia lub potwierdzenia, że numer funkcjonuje, co sprawia, że trafia on później na listę aktywnych kontaktów dla kolejnych kampanii phishingowych.

Kluczowa jest zwiększona czujność: należy weryfikować długość numeru, nietypowe kombinacje cyfr oraz prefiksy, które nie występują w polskiej numeracji.

Podszywanie się pod kurierów i firmy usługowe

Popularną metodą stały się połączenia rzekomo od firm kurierskich, operatorów, sklepów internetowych czy platform zakupowych. Oszuści informują o „problemie z przesyłką” lub „weryfikacją płatności”, po czym próbują wyłudzić kod BLIK, dane karty albo nakłonić do kliknięcia w link prowadzący do fałszywej strony. Niekiedy ten niepozorny link instaluje oprogramowanie umożliwiające przejęcie kontroli nad urządzeniem.

Ciche połączenia i automatyczne boty

Wiele osób odbiera połączenia, w których po drugiej stronie panuje cisza. To nie przypadek, bo boty techniczne sprawdzają w ten sposób aktywność numeru. Tak zweryfikowane numery trafiają do baz danych wykorzystywanych przez przestępców. Tego typu połączenia traktować należy jako sygnał ostrzegawczy.

Fałszywe połączenia z banków

Oszuści wyjątkowo często podszywają się pod pracowników banków, informując o „podejrzanej transakcji” lub „próbie włamania na konto”. Celem jest nakłonienie ofiary do przekazania danych logowania, kodów autoryzacyjnych lub zainstalowania aplikacji rzekomo zabezpieczającej konto.

Warto pamiętać, że banki nigdy nie proszą o podawanie haseł, kodów BLIK ani instalowanie aplikacji w trakcie rozmowy telefonicznej.

JAK SIĘ CHRONIĆ? NAJWAŻNIEJSZE ZASADY

• Nie oddzwaniaj na nieznane numery zagraniczne.
• Nie ufaj wyświetlanemu numerowi. Może zostać podrobiony.
• Nigdy nie podawaj danych, kodów ani haseł przez telefon.
• Przerwij rozmowę, jeśli ktoś wywiera presję czasu.
• Zgłaszaj podejrzane połączenia operatorowi, a w sytuacji podejrzenia oszustwa również Policji.