Do najbardziej znanych utworów Bolesława Prusa należą:
-
"Lalka",
-
"Notatnik",
-
"Antek", "Kamizelka",
-
"Tytuł",
-
"Z legend dawnego Egiptu",
-
"Katarynka".
"Katarynka" — tekst Bolesława Prusa to opowieść o współczuciu i pomocy osobom cierpiącym, ludzkich dramatach oraz o wewnętrznej przemianie. Nowela dzieli się na dwie części, gdzie w pierwszej możemy odnaleźć wiele wątków biograficznych, druga zaś stanowi część właściwą.
Przedstawiony w utworze bohater żyje w czasach współczesnych autorowi w Warszawie, a wykreowany został na starszego mężczyznę z klasą, ubiera się bardzo dystyngowanie i schludnie, codziennie przemierza spokojnym krokiem wyznaczony odcinek w swoim mieście łączący plac Krasiński z ulica Senatorską. Autor pokazuje czytelnikowi jednak czasy przeszłe dla Tomasza, gdy mężczyzna był młodszy, a jego życie było dużo mniej dystyngowane i spokojne. Miał wielu znajomych, był mecenasem, miał majątek i powodzenie u kobiet, jednak mimo to czuł się samotny i nie potrafił znaleźć osoby, z którą chciałby dzielić życie. Zaczął interesować się sztuką, choć jedna dziedzina była dla niego wyjątkowo nie do zniesienia. Kataryniarze byli dla Tomasza czymś wręcz obrzydliwym i wywołującym w nim gniew.
W dalszej części utworu poznajemy niewidomą dziewczynkę, sąsiadkę mecenasa, która wywarła na Tomaszu duże wrażenie. Również sam Bolesław Prus w wyniku ran odniesionych na froncie nabył przewrażliwienie oczu i miał problemy ze wzrokiem. Dziewczynka, jak się później okazuje, uwielbia dźwięk katarynek, co zatrzymuje Tomasza od wyganiania kataryniarzy, co miał w zwyczaju. Zmienia swoje podejście do grajków i stara się za wszelką cenę pomóc dziewczynce.
W utworze została przedstawiona historia niezwykłej przemiany Tomasza. Katarynka i nieszczęście dziecka odmieniły jego spojrzenie na świat i pomogły znaleźć spełnienie, oraz zauważyć, że życie jest piękne w detalach i pomocy innym. Katarynka łączy losy dwóch bohaterów i jest symbolem przemiany.
